Dopers en dwars: over Johanna Kuiper

In de persoon van Johanna Kuiper (1896-1956) maken we kennis met een Amsterdamse vrouw die in de eerste helft van de twintigste eeuw een turbulent leven leidde.

Doopsgezind van oorsprong, werd ze socialiste toen ze als woninginspectrice werkte bij de Staatsmijnen. Ze was tweemaal bommoeder avant la lettre, had een jarenlange relatie met de Amsterdamse wethouder Wibaut en vertaalde Engelstalige literatuur en schreef zelf ook nog eens tientallen kinderboeken en twee jeugdbijbels.

De pastorie in het Noord-Hollandse dorp Etersheim, waar ze samen met haar man en kinderen tijdens WO II woonde, veranderde in een onderduikcentrum, tot verraad in 1943 daar een eind aan maakte. Tussen 1925-1956 schreef ze haar Duitse hartsvriendin 200 brieven die miraculeus bewaard zijn gebleven en een boeiende inkijk geven in de ziel van deze hartstochtelijke vrouw. In veel van haar opvattingen was Johanna haar tijd ver vooruit, maar fatsoenshalve moest ze worden doodgezwegen. Johanna overleed onverwacht in het door haar bejubelde onafhankelijk geworden Indonesië en is daar ook begraven. In 2015 is haar postuum de Yad Vashem-onderscheiding toegekend.

Ferdinand van Melle (1943) was PKN-predikant in West Friesland, Driebergen en Bergen en 10 jaar pastor in detentiecentra. Hij promoveerde in 2015 op een biografie over Johanna Kuiper. Een handelsuitgave kwam uit in 2024 onder de titel ‘Gedurfd Leven’.