Over niet-vergeten

In deze stille tijden maak ik vaker een wandeling door de wijk waar ik woon. Ik kom door straten waar ik anders alleen fiets. Lopen is anders. Ik zie meer. Ik zie struikelstenen in de stoep, kleine zwarte vierkante blokjes, met daarin uitgehouwen, de namen van een gezin, weggevoerd naar de vernietigingskampen van de nazi’s en daar omgekomen. Iedere keer als ik zo’n steen zie moet ik even slikken om deze diepduistere gebeurtenissen in de geschiedenis van ons land en van Europa.

De stenen houden ons wakker, dat we de namen niet vergeten.

De naam achter het voorwerp

Eerder dit jaar zag ik op televisie een kort item over het archief en museum bij Auschwitz. Daar worden eigendommen verzameld van Joodse mensen die daar vergast zijn: koffers, schoenen, kleren.. ‘Koffers’, zei een man, ‘hebben veel persoonlijke gegevens. Vaak staat er een naam op en een adres, dan weet je waar mensen hebben gewoond’. Hij vertelt verder: ’Het was de bedoeling dat deze mensen vergeten zouden worden. Wij halen ze tevoorschijn uit het duister, om ze niet te vergeten. Achter ieder voorwerp is een persoon, met onze aandacht voor deze voorwerpen lukt het ons een persoon uit het duister te tillen’.

Struikelstenen, de aandacht voor persoonlijke voorwerpen, ze houden ons wakker om niet te vergeten wat er is gebeurd in de duistere uren van Europa. Om niet te vergeten. Hoe schrijnend is het om mensen in overvolle vluchtelingenkampen te horen zeggen; ‘Ze zijn ons vergeten’.

Iemand uit het duister tillen

Alles schrijnt als leven raakt aan gewelddadigheid en dood: de levens van de individuele mensen daar, de veelheid, de onmacht om iets te doen, de houding van overheden… ‘Met onze aandacht lukt het ons een persoon uit het duister te tillen’.

Wij horen de stemmen, dat is een vorm van aandacht.

Een collega van mij laat weten dat hij een brief schrijft naar de Tweede Kamer, ook andere organisaties laten hun stem horen. Zo kunnen langzaam inzichten verschuiven en groeit er ruimte in ons hart en in ons land om mensen nu, daadwerkelijk uit het duister te tillen, nu het nog kan.