Wij zijn de tijden #veertigdagen

Eind november 2024 hield Beatrice de Graaf de Johan Huizinga-lezing. Johan Huizinga is bekend geworden door zijn boek ‘Herfsttij der Middeleeuwen’ waarin hij beschreef hoe de grootmachten in de Middeleeuwen langzaam of door een revolutie verdwenen.

Beatrice de Graaf bestudeert crises en hoe mensen zo’n crisis het hoofd kunnen bieden.  De laatste crisis die zij beschrijft is de COVID-crisis die volgens haar ook snel weer was opgelost. In twee jaar had de overheid wegen gevonden om het leven weer zijn normale gang te laten gaan. Dat is snel, schrijft de Graaf. De choleracrisis in de negentiende eeuw duurde dertig jaar.

De Graaf merkt op dat Huizinga veel bewondering voor Augustinus heeft. Waarom? Omdat Augustinus uiteindelijk een uitweg vindt in de crisis van de wereld van die dagen. Augustinus schrijft: “klaag niet over de keizer of over de tijden. Keizers vergaan, tijden gaan ten onder. Maar zeg: Wij zijn de tijden. Wees zelf een baken van moed en hoop”. Wij zijn de tijden, zo heet ook het boekje waar de lezing in staat en ook nog een interview met haar.

Verantwoordelijk

Wij zijn de tijden. Je kunt wel zeggen ‘vroeger was het allemaal anders, maar ja, de tijden zijn veranderd’.  Nee, leert Augustinus. Als je zegt dat de tijden veranderen dan verander jezelf, want wij zijn de tijden. Wij zijn verantwoordelijk voor hoe de toekomst er uit zal zien. Dat kan beangstigend zijn want hoe vormen wij die toekomst dan voor wie na ons komen? Wat nemen we mee, wat laten we achter? En lukt het ons om te leren van de fouten uit het verleden, of slepen we die ook maar weer mee, de toekomst in?

Wees zelf een baken van moed en hoop, aldus Augustinus. Geef daarin het goede voorbeeld. Dus wanhoop niet als het eens tegenzit. Geef de hoop op verandering niet op. Ik lees in de krant over een groep evangelische christenen in Amerika die meer en meer in verzet komen tegen het beleid van president Trump. Zij hebben de moed niet verloren en de hoop niet laten varen. De mooiste zin uit het artikel is wat mij betreft: ‘en als het ons niet lukt om Trump te stoppen, dan moet Jezus het maar doen’. Is dat niet wat al te naïef? Laat Jezus het maar (weer) opknappen?

Handen uit de mouwen

Nee, dat geloof ik niet. Deze evangelische voorgangers zijn niet naïef of wereldvreemd. Zij weten heel goed dat zij zelf de handen uit de mouwen moeten steken om verandering teweeg te kunnen brengen. Zij zijn bakens van moed en hoop, omdat ze geloven dat Jezus door kruisiging en sterven heen, de weg ten leven kon gaan. De voorgangers in Amerika nemen dat signaal serieus en nemen daarin hun eigen verantwoordelijkheid op zich om uiteindelijk ook die weg ten leven te kunnen gaan.

In deze veertig dagen op weg naar Pasen zouden we onszelf de vraag kunnen stellen: ben ik een baken van moed en hoop voor mezelf, voor de mensen op mijn  weg en voor de wereld in zijn geheel?

Een goede tijd gewenst, op weg naar Pasen.