Geloven is het ultieme vertrouwen

Foto: Juan Pablo Serrano via Pexels

Als we naar het filmpje kijken over dit thema vertrouwen dan zie ik een open blik bij diegenen die worden geïnterviewd en ik hoor positieve reacties. Joël vraagt voorzichtig maar duidelijk door, waar heb je dan vertrouwen in? In mezelf zegt iemand, – weer een fiets prestatie geleverd op leeftijd. Iemand anders: in de ander – mijn maatje. Of: in de wereld, het komt ooit wel goed. Ook komen voorzichtig een paar antwoorden: in het goede van de mensen, ja in iets hogers – in God.

Over dat laatste valt veel te zeggen, langs velen wegen. God is terug van weggeweest. Vooral jonge mensen zijn voorbij aan een zekere verlegenheid. Wie of wat God dan is hoeft niet perse benoemd of ingevuld te worden. Ik hoor ook een soort van verlangen naar houvast in bange tijden.

Vanuit de christelijke traditie ligt vertrouwen heel dicht bij geloven. Als werkwoord, als beweging want geloven is altijd onderweg zijn. In de bijbel worden beide woorden naast elkaar gebruikt voor de nabijheid van iets hogers, wat richting geeft aan mijn leven.
God als metafoor is zo gek nog niet (cit. Marius van Leeuwen)

In vertrouwen op weg

Vanaf het begin, en dan bedoel ik het eerste bijbelboek Genesis, gaat het over geloven als vertrouwen. In Genesis 12 beginnen de oeroude verhalen, na de mythische opening van Genesis 1-11, waar van Abraham wordt gevraagd om op weg te gaan. Weg uit zijn vertrouwde  wereld van Ur der Chaldeeën. Weg uit zijn comfortzone van aanbidding van de maan met de vele vaste en vertrouwde rituelen die daarbij hoorden. ‘Ga naar het land dat ik u wijzen zal’. Abraham luistert naar die innerlijke stem en gaat op weg met heel zijn hebben en houwen, vrouwen, kinderen en vooral de grote kudde kleinvee.

In het volgende oude boek Exodus, hoort Mozes opnieuw die ene stem, zo is het overgeleverd: ‘Ga naar de farao van Egypte en zeg dat hij de kinderen van Israël niet langer als slaven kan misbruiken, hij moet ze laten gaan om tot hun eigen bestemming te komen in vrijheid. Begin van de afschaffing van de slavernij, jazeker. Zo dichtbij zijn die oude verhalen. Mozes ziet dat helemaal niet zitten: wat moet ik dan zeggen tegen de farao? Wie stuurt mij? En dan hoort hij de Stem: ‘Ik ben die ik zijn zal, die stuurt jou’. Kennelijk heeft Mozes met deze vreemde openbaring genoegen genomen.

Hij gaat. De bevrijding volgt als vlucht in de nacht. En een lange leerschool in de woestijn gaat het nieuwe leven vormgeven. Vanuit een vertrouwen van nabijheid, van die Ene. Met die geheimzinnige aanduiding – Ik ben er. Ik zal er zijn. Nog steeds alleen aangeduid als De Naam, uit eerbied en respect voor het ontzagwekkende van wat zo nabij kan zijn. Zo intiem zal Hij, Zij jou hoeden en bewaren als je eigen halsslagader, lezen we  ergens in de Koran.
Uiteraard is ook de andere kant in beeld – anders zou de bijbel geen mensenboek zijn. Het grote wantrouwen, het ongeloof. Terug willen naar de vleespotten van Egypte.

Leerverhalen in de bijbel

We lezen erover in het verhaal van het gouden kalf (Exodus 32). Mozes is op de berg Sinaï om de tien woorden van de Ene te ontvangen, leefregels voor onderweg. En de kinderen van Israël hebben geen vertrouwen meer in de goede afloop. Al hun gouden sieraden gooien ze in een gloeiend hete pot, er wordt een gouden afgodsbeeld uit gemaakt en ze dansen om het gouden kalf. Helemaal klaar met al dat onzichtbare gedoe… Voor Mozes heel moeilijk om de draad weer op te pakken.

Zo zijn er talloze oude leerverhalen. Natuurlijk ook in het Nieuwe Testament.
Vanuit vertrouwen, een intieme band met Deze Ene, wijst Jezus de mensen met wie hij optrekt opnieuw de weg naar vrijheid. Voorbij aan eigen bezit en alleen het eigen gelijk.
In een nieuwe manier van leven waarbij ieder in vrijheid tot zijn en haar recht zal komen.
(community of equality, gemeenschap van gelijken, zo werden de eerste christengemeenten aangeduid, als mensen van de weg). Dit weidse perspectief vanuit die oude verhalen is steeds doorgegeven, er is vanuit geleefd en heeft, vaak tegen beter weten in, vertrouwen in een toekomst gegeven aan talloze mensen op hun weg.

Moed en hoop

Deze Ene Nabije heeft mensen, jong en oud nieuwe moed en vooral hoop gegeven in uren van grote eenzaamheid, pijn en benauwdheid. Het gevoel van: het komt een keer goed… is zo gek nog niet. Vertrouwen in een onzeker bestaan, vertrouwen in elkaar, in jezelf en in iets wat voorbij gaat aan alleen mijn eigen belang, behoort ook tot de grondtoon van mijn leven in verbinding met het diepste geheim in ons wat we God zijn gaan noemen.

Je kunt met elkaar in gesprek gaan over deze grote verhalen uit de bijbel, het is een keuze – maar raakt aan de kern. Zoals alle bijbelverhalen verwijzen naar dit diepe geheim dat het leven draagt in Gods naam.
Ik denk aan de oude verhalen uit het boek Genesis. Gen. 12 bv. en verder.
Aan Exodus 3, waar de Ene zich bekend maakt aan Mozes bij de brandende braamstruik.
Je kunt ook Marcus 4 met elkaar lezen: De verzoeking van Jezus in de woestijn. Uiteindelijk wordt Jezus door engelen weggedragen. Een heel mooi citaat uit Psalm 91.

Mogelijke vragen voor gesprek:

1.Naar welk bijbelverhaal ben jij nieuwsgierig en zou je met anderen willen lezen?
2.Zijn er mensen, als voorbeeld, die jou vertrouwen geven?
3.Hoe heeft vertrouwen voor jou iets met geloven te maken?
4.Waar en hoe herken je wantrouwen en achterdocht? Wat doet dat met jou?
5.Teksten uit de bijbel:
Genesis 12: 1- 9; Gen.22: 1- 19; Exodus 3 en 32
Psalm 91: 1-2, 11;  Psalm 139: 1- 12;   Psalm 143: 8
Mattheüs 2: 1- 11

Tina Geels
emeritus-predikant