De regels van het spel

Redactielid Geertrui Meinema-Linders werkt als leerkracht in het basisonderwijs. Zij schrijft in AdRem geregeld over haar ervaringen en over bijzondere gebeurtenissen op school en in de klas.

Het nieuwe schooljaar is begonnen. De Gouden Weken breken aan: de weken waarin de groepsdynamiek bepaald wordt; de weken waarin de kinderen met de leerkracht de regels vastleggen, maar ook waarin je als leerkracht stuurt op die normen. Zo wordt gewenst gedrag ingeoefend, want elke groep die bijeenkomt, bepaalt (on)geschreven regels en moet ze soms overschrijden om te ontdekken: oh ja, daar ligt die grens en het is fijner als we die respecteren. De kinderen gaan daarbij (soms) letterlijk de strijd aan en moeten landen in de groep.

Het is dag 1 en de kinderen komen binnen. Sommige opgewonden, sommige enthousiast, één meisje ietwat schuchter aan de hand van moeder. En dan wordt het half 9 en verdwijnen alle ouders en zijn we begonnen. We kletsen wat, nemen het dagprogramma door en nog voor 9 uur hebben we al gelachen en wat grapjes met elkaar gemaakt. De meest gespannen schoudertjes zakken letterlijk al een beetje naar beneden. Het schuchtere meisje lacht opgelucht naar me op weg naar de gymles.

Het is week 2. Ze komen opgewonden binnen, er is ruzie geweest in de pauze, er is gescholden met nare woorden. Een ander is tot in zijn ziel geraakt. Veel kinderen zijn opgewonden, want ze weten best wel: dit doen we niet. We praten erover en waarom schelden niet oké is, wat de aanleiding was, etc. Er worden excuses aangeboden, de samen bepaalde regels worden herhaald. De kous lijkt af. Maar de volgende dag komen ze weer opgewonden binnen: hetzelfde woord is in de pauze opnieuw gebruikt. Maar nu door degene die het gisteren zelf gebruikte. Pure onmacht, maar geen handige zet.

Wat zou wel handig geweest zijn? De groep weet het zelf prima: weglopen, negeren, pleinwacht betrekken etc. We nemen het nog eens door en nu leg ik aan alle betrokkenen (want er wordt heen en weer uitgedaagd) ook een sanctie op: dit was besproken, dit doen we niet meer. Het stopt hier. Bij elke grap, bij elke gezellige pauze, maar ook na zo’n duidelijke markering van de grens zie ik de groep kalmeren, bijna fysiek in elkaar zakken: aarden, oh ja, we kunnen dit best wel.

Later die middag gaan we in groepjes bruggen bouwen, van lego en kapla. De meest kinderen zakken spontaan en letterlijk naar de grond – wat heerlijk toch dat er vloerbedekking ligt. De grootste ruziemakers zitten eensgezind met de koppen bij elkaar. De vrede is getekend. Maandag zal ik de gymjuf vragen om een stoeispel: een positieve manier om met elkaar de strijd aan te gaan, ritueel ondersteund met hand schudden voor en achteraf om elkaar te herinneren aan de regels van het spel.

Geertrui Meinema-Linders
redactie AdRem