Column Meiresonne ‘Wat een verlossing’

Laatst vroeg iemand: Zou jij je belijdenis van toen nog steeds zo schrijven? Nee, natuurlijk niet! Wat ook wel weer wonderlijk is. Want een belijdenis, dat is nogal wat. Ik had er lang over gepeinsd en gesproken. Had m’n geloof beschouwd, afgewogen, betwijfeld ook. Want zo hoort dat, bij ons. Gij zult twijfelen.

Maar op zeker, ik zou het nu niet meer zo opschrijven, laat staan zo uitspreken. Veel te gelovig. Veel te precies. Veel te, ja wat eigenlijk? Ik geloof er gewoon geen bal meer van. Al die woorden. Words, words, words, om Shakespeare aan te halen (altijd goed, in een column voor hoogopgeleiden). Wat lees ik daar? Woorden, woorden, niets dan woorden.

Wat zou ik nu dan zeggen? Verrekte weinig. M’n belijdenis zou heel kort zijn. Socrates heeft me geholpen. Niet dat ik Plato in het Grieks lees (helaas, gewoon te dom voor het gym). Ik haalde een stripboek over de antieke filosoof uit de bieb, Wat is goed leven? Een soort kinderbijbel – die zich afspeelt in het Athene van de vijfde eeuw voor Christus.

Nou wist ik dat de diepste wijsheid van de oude Griek bestond uit: Ik weet het niet. Daar kan ik wel wat mee. Wat een erkenning van ons beperkte denkvermogen. Dan ben je groot. Sportief ook. Dat je, terwijl iedereen denkt dat jij het weet, gewoon zegt: Ik weet het niet. Met als uitkomst dat ze je nog wijzer vinden. Gevaarlijker ook. En dood maken.

Is dat zo?

In dat boek van stripkunstenaar Barbara Stok staat een prachtige prent, met tekstballon uiteraard. Iemand doet een bewering. En Socrates antwoordt: Is dat zo? Het is raak. Spot on. Weet je dat zeker? Hoe kom je erbij? Maar meestal worden we van een betwijfeling niet blij. Want we willen het weten. Moeten en zullen het weten. We zoeken houvast. En steun.

Beweringen. Opvattingen. Nergens krijgen mensen zoveel ruzie over. Over woorden, bedoeld als persoonlijk houvast. Ik geloof in… En dan begint het gedoe. Ruzies die uiteindelijk nergens over gaan. Ja, over omgaan met onzekerheid. En bevestiging vinden. En hoe meer behoefte aan houvast, hoe stelliger je opvattingen en hoe meer gedoe.

Gedoe, ook met jezelf. Want de twijfel kan zomaar weer toeslaan. Juist over een belijdenis. Had je net bedacht hoe het allemaal zit, dat opgeschreven en nog uitgesproken ook – en daar ga je weer. Geloofstwijfel. Met alle verwarring van dien. Omdat je niet weet hoe het zit. Nee, natuurlijk niet! Wie ben jij – om te denken dat je weet hoe het zit? God zelve?

Draai het eens om. Het leven is te mooi voor woorden. De schepping is niet te bevatten. Probeer niet te begrijpen dat je er deel van uitmaakt – ongevraagd! Geniet er gewoon van. Verdoe geen energie aan bespiegelingen en getheoretiseer. Weet dat je het niet weet. En het ook niet zult gaan weten. Niemand weet het. Dominees en theologen al helemaal niet.

Bevrijd jezelf van het willen weten. Geef je over aan het Grote Niet Weten. Wentel je in onwetendheid. Wat een verlossing. Ware vrijheid. En wanneer iemand weer eens iets stelligs te berde brengt (zoals ik hier nu), stel dan die ene socratische, allerbeste vraag: Is dat zo? Wat is goed leven? Dat is goed leven! En je leeft nog lang en gelukkig. (Is dat zo?)

André Meiresonne,
Dominee voor de Ongelovigen