Geen stempelmachine!

Als lid van het landelijk bestuur van de Remonstranten, de Commissie tot de Zaken (CoZa), en van de werkgroep Relaties was Ria Reul  – Verlaan in de jaren tachtig betrokken bij het proces rond het zegenen van levensverbintenissen. Zij bracht daar ook haar beroepservaring in mee. In haar werkzame leven was zij psychotherapeut en zodoende zeer vertrouwd met alle aspecten van intermenselijke relaties. Kim de Berg vroeg haar hoe zij terugkijkt op de besluitvorming destijds en wat haar gedachten zijn bij de actuele vraag naar het zegenen van polyamoureuze relaties.

Kun je iets vertellen over hoe dit thema destijds hoog op de agenda kwam en hoe jij erbij betrokken raakte?

‘Ik was destijds zeer actief in gemeente Nijmegen en vandaaruit kwam ik in de CoZa. Het werd een belangrijk thema binnen de Broederschap, niet alleen in het algemeen maar ook vanuit meer persoonlijke betrokkenheid. In de CoZa ontstond heel sterk het gevoel hier moeten we wat mee. Sterker nog, we vonden dat we er als Remonstranten het voortouw in moesten nemen. Het momentum was er en we hadden met elkaar het idee dat we moesten doorpakken. Wat overigens niet betekende dat we niet ook heel heftige discussies hebben gevoerd. Er waren ook wel serieuze bezwaren. Maar – en dat is voor mij ook heel erg des broederschaps – we bleven altijd respectvol naar elkaar.’

Was het voor jou zelf gelijk klip en klaar dat het een goed idee was?

‘Ja, eigenlijk wel. Al realiseerde ik me heel goed hoe belangrijk het gesprek erover was, dat we er met elkaar echt goed over nadachten. Daarbij stond het begrip levensverbintenissen centraal. Het ging over duurzame relaties tussen mensen. De intentie dat ook dit een verbintenis voor het leven zou zijn, was een kernpunt voor ons.’

Hoe kijk jij vandaaruit aan tegen de vraag die nu opkomt: het zegenen van liefdesrelaties tussen meer dan twee mensen?

‘Het is goed dat je het woord liefdesrelaties gebruikt. Dat liefdes-aspect is voor mij essentieel. Het moet om meer gaan dan een diepe vriendschap alleen. Daar kun je misschien ook wel iets liturgisch omheen doen, maar dat vind ik wat anders dan een levensverbintenis. Alleen over zo’n relatie zou ik een zegen passend vinden.’

Waarom eigenlijk? Is het niet zo dat vriendschapsrelaties tegenwoordig dikwijls duurzamer zijn dan liefdesrelaties?

‘Misschien wel, maar bij een liefdesrelatie verbind je je toch op een dieper niveau met elkaar. Dat heeft iets unieks. Het is echt meer dan een intensieve vriendschap. Die kun je heel goed met meer mensen aangaan.’

Dat brengt ons dan toch precies op ons thema. De ervaring van mensen dat zij ook een liefdesrelaties met meer dan één ander kunnen hebben…

‘Dat is zo en als het echt om een unieke levensverbintenis gaat, dan moet je er serieus over nadenken. Maar ik vind het nog niet zo’n gemakkelijke vraag.’

Nu heb jij als therapeut ook veel ervaring met intermenselijke relaties. Waar zou jij het gesprek over aangaan als deze vraag op jouw pad kwam?

‘Dan zou ik met mensen onderzoeken of ze met z’n drieën inderdaad op een diep en intiem niveau verbonden willen zijn en blijven. En of er het diepgevoelde besef is dat deze bijzondere relatie gekoesterd en onderhouden moet worden. Als je zo’n levensverbintenis aangaat en daar de zegen over vraagt moet de insteek wat mij betreft zijn dat je er op een onvoorwaardelijke manier voor elkaar wilt zijn. Dat is net een tandje meer dan bij een vriendschap, hoe hecht ook. Maar het denken hierover staat nog aan het begin. Deze vraag komt pas de laatste tijd op ons pad, het is nog maar het begin van een proces.’

Hoe zouden we om moeten gaan met mensen die in eerste instantie denken: Moet dit nou? Of: Straks komen ze met z’n vieren, wat moeten we dan doen? Anders gezegd: hoe gaan we om met het ongemak? Wanneer zeggen we – zoals destijds – we pakken door en wanneer is het toch (nog) te controversieel?

‘Ik zou er denk ik, meer dan we toen hebben gedaan, eerst heel goed met een aantal betrokken mensen over praten. Vanuit de vraag: wat betekent het voor jullie? Wat verwacht je van ons als geloofsgemeenschap? Die aandacht voor het emotionele aspect achter het verlangen, dat is het begin van een zorgvuldig proces.

Vervolgens zou er een open gesprek moeten komen met degenen die er niets in zien of voor wie het heel ver weg staat. Daar wordt het natuurlijk spannend en komt de vraag naar goed geestelijk leiderschap boven. Want we zijn wel een kerkgenootschap. Dat betekent: goed afwegen wat daarbij past. We zijn geen stempelmachine, het moet inhoudelijk kloppen met dat waar we voor staan. Dat is niet: wij zijn tolerant, dus alles kan bij ons. Maar een principiële openheid om het gesprek met elkaar te voeren, dat is wel een kern van ons als Remonstranten. Laten we dat dus vooral doen.

Kim de Berg

Wie is Ria Reul-Verlaan?
Ria Reul – Verlaan ((1946)is psychotherapeut, nu woonachtig in Frankrijk. Zij is op het moment landelijk lid van de Remonstranten. Voor die tijd was zij zeer actief binnen de Broederschap, onder meer als lid van de Commissie tot de Zaken en het College van Curatoren van het Remonstrants Seminarium. Zij is secretaris van het Haagsch Genootschap dat zich inzet voor de verdediging en bevordering van een kritisch open levenshouding. Het laat zich daarbij inspireren door bijbels humanisme en vrijzinnig christendom.