Een remonstrants nest

Een remonstrants nest

Vanaf mijn wieg ben ik remonstrant. Die wieg stond in Gouda (1937). Mijn vader, ds. Jacob Nienhuis (1905-1985), begon zoals vele predikanten in Nieuwkoop. Daar werd mijn zusje geboren. We kregen nog een broertje. Later zou hij ds. Jan Roelof Nienhuis junior worden.

Mijn vader zat jaren in de redactie van het Remonstrants Weekblad. Onder het synoniem Ludovicus (de spelende dominee) schreef hij wekelijks schuingedrukte korte impressies. Hij was ook dichter. Hij leidde op de Hoorneboeg o.a. meditatieweken. Zijn kracht lag in het  pastorale gesprek. Op zaterdag moesten we stil zijn, dan moest pappa zijn preek maken.

De oorlog was een  angstige tijd. Op de kansel moest hij op z’n woorden letten, je wist nooit wie er in de kerk zat. In het kolenhok van het catechisantenhuis dat aan ons huis vast zat, dook hij onder. Dat wisten wij natuurlijk niet, hij verdween gewoon. Zou hij wel terugkomen? Bij de viering van de bevrijding werden we, behorend bij de notabelen, uitgenodigd in het fraaie stadhuis op de Markt. Een feestelijk gebeuren. Ik weet het nog goed. Tot het vuurwerk werd afgestoken. Heftige schrik: het was weer oorlog!

Afwezige vader
Rond het Onze Vader en mijn vader klopte er voor mij iets niet. Lieve Heer houd deze nacht over ons allemaal trouw de wacht, ons gebedje voor ‘t slapen. Mijn vader was veel weg. Bezoeken, elk jaar bezocht hij alle leden, catechisaties, een week naar de diaspora in Limburg, of de Hoorneboeg etc. Mijn vader zette ik op een voetstuk, maar hij was een gewoon feilbaar mens. Mijn lievelingsverhaal was en is De verloren Zoon. Het raakt me nog altijd, de vader die iedere dag op de uitkijk staat…

Wij gingen onze hele schooltijd vanzelfsprekend mee naar de kerk. Niemand van ons rebelleerde. Het was gezellig zo naast elkaar, samen zingen, Grote God wij loven U. De preek duurde me vaak te lang. Ging ook meer het ene oor in, het andere uit. De rituelen maakten op mij indruk. De doop, in de naam van de vader, de zoon en de heilige geest met het gebaar van het kruis en de cirkel boven het kinderhoofdje. Komt dan, want alle dingen zijn gereed, de open armen, uitnodiging aan ieder voor het avondmaal.

Ook de zegen tot slot, gaat dan van hier naar uw huis en uw levensopdracht…De Heer zegene en behoede u .. hij zij u genadig en geve u vrede. De woorden zijn in mijn ziel gegrift. Het was zaad voor mij als kind dat uitgroeide tot een diep gelovig mens.

Niet Leuk

Niet leuk was het wachten tot mijn vader dan eindelijk klaar was na de dienst.Niet leuk was dat iedereen wist dat jij de dochter van de dominee was en ik hen niet kende. Maar ik onderscheidde me van iedereen, mijn vader was het naar wie iedereen luisterde.

Het was niet leuk om zo vaak te verhuizen (Gouda, Eindhoven (1946), Arnhem (1950), Utrecht (1958)) en altijd weer afscheid te moeten nemen van je vriendinnetjes en weer nieuwe te moeten maken. Niet leuk was het om op zoveel verschillende scholen te zitten en je weer aan te passen. In Gouda leerde ik schuinschrift, in Eindhoven schreven ze blokletters. Een hele klus voor een vierdeklasser. Ik herinner me nog de lieve juf die mijn schrift omhoog hield en zei: kijk eens wat Wija mooi schrijft! Leuk was dat ik in de vakanties bij vriendinnetjes logeerde en zij bij ons. Dat was een feest. Het werden vriendschappen voor het leven.

De dochter van de dominee moest wel braaf zijn. Op de middelbare school was ik dat bepaald niet altijd, werd zelfs een keer van school gestuurd. Thuiskomend riep mijn moeder wat gezellig! De leerkrachten zeiden dat had ik niet van je verwacht. Het werkte bij mij averechts.

In mijn derde studiejaar werd bij het station mijn fiets met versnellingen gestolen. Ik vond het vreselijk, hoe moest ik dat mijn ouders vertellen? Ik besloot naar het spreekuur van mijn vader in de Geertekerk te gaan. Ik vertelde dat er iets ergs gebeurd was en ik het moeilijk vond het te vertellen. Mijn fiets was gestolen. Ach kind dat is toch niet zo erg, was zijn reactie. Opluchting bij mij, ook bij hem. Hij dacht dat ik kwam vertellen dat ik zwanger was.

Geld

Een domineesgezin heeft het niet breed als er geen andere inkomsten zijn. We droegen gedragen kleren van gemeenteleden. We hadden een naaister, nooit heb ik met mijn moeder  nieuwe kleren gekocht. Over geld werd niet gesproken, het was min of meer een vies woord.  Als ik iets wilde, bijvoorbeeld een horloge of tennisracket, moest ik de helft zelf betalen. Ik verdiende wat met het begeleiden van een koortje.

Er was geen geld om de studie van de kinderen te betalen. De eerste vier jaar studeerde ik van een renteloos voorschot van het rijk. Mijn vader zocht met succes stichtingen die studenten financieel steunden. Afgestudeerd had ik een studieschuld van vierduizend gulden. Toen ik als arts een baan had, kocht ik na een jaar een nieuwe auto. Mijn ouders waren geschokt, een schuld betaal je eerst af! Over dit afbetalen kon ik tien jaar doen…Blij was ik met mijn Dauphine.

Een herinnering aan mijn vader: thuiskomend met zijn tractement. Hij hield het geld in zijn hand, gooide het in de lucht, met de woorden met geld moet je kunnen smijten! Het huis, de motorfiets of auto waren van de gemeente, niet van onszelf. In de DKW met een open dak, de wind in onze haren, voelden wij ons rijk.

Dankbaar

Onlangs vertelde een vriendin dat ergens in een hoekje nog schaamte schuilt dat zij een boerendochter is. Ik ervaar het tegenovergestelde. Ik ben dankbaar als domineeskind geworteld en opgegroeid te zijn in een vrijzinnig christelijk, open geestelijk milieu.

Ik bleef mijn hele leven remonstrant, zou dat ook worden als ik nu nog een kerkgenootschap moest kiezen.

Wija Hoekstra – Nienhuis (1937)
Lid van de Geertekerk in Utrecht

Ds. Jacob (Jaap) Nienhuis (1905-1985) was remonstrants predikant in Nieuwkoop (1932-1935), Gouda (1935-1946), Eindhoven (1946-1950), Arnhem (1950-1958) en Utrecht (1958-1970). Hij ging in 1970 met emeritaat.