Boekbespreking ‘Roze draad’

Op 30 maart was het vijftig jaar geleden dat Coos Huijsen als Tweede Kamerlid uit de kast kwam. Als eerste roze parlementslid ter wereld. Het was dit jaar ook vijfentwintig jaar geleden dat in Nederland de eerste huwelijken tussen paren van hetzelfde geslacht werden gesloten.

Tegenwoordig lijkt de acceptatie van homoseksualiteit misschien een breed gedeelde verworvenheid in Nederland. Maar dit is een proces van nog maar twee generaties oud. En homo-emancipatie blijft kwetsbaar. Geweld tegen homo’s neemt weer toe, vooral in Amsterdam. Opnieuw vinden veel jongeren homoseksualiteit niet normaal. Daarbij gaat het net als vroeger om jongeren met een religieuze (orthodox-christelijke en islamitische) achtergrond, maar er is ook een nieuwe groep bijgekomen. De manosphere op internet met influencers als Andrew Tate benadrukt traditionele normen van mannelijkheid. Homoseksualiteit of gelijke rechten voor vrouwen passen daarbij niet

Deze ontwikkelingen staan centraal in het boek van Coos Huijsen, deels geschreven met zijn neef Geerten Waling. Huijsen (geboren in 1939) was kort Tweede Kamerlid, maar verder actief als docent, schoolleider, historicus, auteur en op allerlei manieren betrokken bij de homobeweging. Hij stapte bewust over naar de tolerantere Remonstranten. Dit boek beschrijft zijn persoonlijke ervaringen en zijn inzet voor homo-emancipatie. Het bijzondere is dat hij die steeds weer verbindt met bredere beschouwingen over maatschappelijke en politieke ontwikkelingen. Het persoonlijke is politiek. Dat bredere perspectief komt ook naar voren in bijdragen in dit boek van Tahrim Ramdjan, Geerten Waling en Tom Mikkers. Voor mij – homo, twintig jaar jonger – was er veel herkenning, maar ik las ook nieuwe dingen over een periode die ik niet of minder bewust had meegemaakt.

Lastige vragen
Het boek stelt ook lastige vragen. Is de verruiming van de oorspronkelijke beweging van homoseksuelen, lesbiennes en biseksuelen tot het bredere begrip LHBTI+ soms niet contraproductief geweest? Wordt de vrijheid van godsdienst en onderwijs niet misbruikt om kinderen te indoctrineren met intolerantie? Stof tot nadenken.

Voor iedere LHBTI+ of queer persoon is het coming-out proces verschillend – en toch in veel opzichten hetzelfde. Het is steeds weer de vraag hoe je ermee omgaat, aan wie je het vertelt en hoe openlijk je je identiteit laat zien. Laat je het als docent merken of niet, op je werk, op de sportvereniging, in de politiek? Dat is een individuele afweging, maar de persoonlijke keuze heeft altijd een maatschappelijke en politieke betekenis. Door als politicus te laten zien dat hij homo was, gaf Huijsen een signaal af, aan andere homo’s als steun, en aan de maatschappij.

Dankzij voortrekkers als Huijsen is de situatie van homo’s veel beter dan vijftig jaar geleden. Nederland liep daarbij voorop. Amsterdam was ooit de gay and lesbian capital of the world. Maar dat is al lang niet meer zo. Het boek stelt dat het in onze tijd nodig is om onze liberale verworvenheden te bewaken, en vooral ook om deze in de samenleving sterker te verankeren. Homo-emancipatie vraagt voortdurende strijd en inzet, van iedereen. Toen en helaas ook nu.

Wibren van der Burg

Coos Huijsen & Geerten Waling, Roze Draad. Strijd, succes en stilstand in vijftig jaar homo-emancipatie. Boom, 2026 (222 p.). Prijs: € 26,90. ISBN 9789024476411