Opgebrand

Jaren na dato reflecteert Alleke Wieringa op haar periodes van burn-out.

Er is een leven voor de burn-out en daarna; er is een leven voor de coming-out en daarna; er is een leven voor de scheiding en erna. In mijn biografie – zo rond mijn veertigste – volgden deze life-events elkaar in rap tempo op. Ik was getrouwd, moeder van twee schatten van kinders (negen en vijf), ik had een boeiende en pittige baan als geestelijk verzorger in een groot revalidatiecentrum en ik was kostwinner. Ik voelde al langer dat ik geen zin meer had om naar mijn werk te gaan. Ik kon het gevoel niet duiden, ik had toch de mooiste baan van de hele wereld? Ik liet het maar zo. In november 1999 ging opeens het licht uit. Ik kón niet meer. Via een boek ontdekte ik dat dit een burn-out moest zijn.

In het begin sliep ik de hele dag. Toen ik een beetje uitgerust was heb ik meerdere coaching-trajecten gedaan met als insteek: hoe voorkom ik dat dit me nog een keer gebeurt? Uiteindelijk kreeg ik zicht op vijf factoren die me onderuitgehaald hadden: een stofwisselingsstoornis, de zware baan, de druk van het kostwinnerschap, een huwelijk dat beter kon en de ontdekking van mijn ware geaardheid. Het kostte me twee jaar om dit op een rijtje te krijgen en kwam toen in de WAO terecht: emotioneel uitgeput, net uit de kast, in scheiding, met twee schoolgaande kinderen die dit ook maar moesten behappen. Maar je was wel altijd thuis, mam, en dat was fijn, zei mijn oudste laatst nog. Bovendien was alles in mij, wat met spiritueel gevoel of gelovigheid te maken had, verdampt. Ook de motivatie om mijn vak weer op te pakken was verdwenen.

Kunstenaar
Ik droomde ervan om kunstenaar te zijn, alleen in een klein boerderijtje in the middle of nowhere. Maar ja, de realiteit was: een boerderijtje kon ik niet betalen, de kinderen zouden daar niet gelukkig worden en het kunstenaarschap zou me geen cent opleveren.  Je zou zo’n droom als irreëel af kunnen doen, maar ik heb in één van de coaching-trajecten geleerd om hem niet terzijde te schuiven. Ik leerde om er het essentiële verlangen uit te destilleren. Het idyllische boerderijtje bleek te staan voor een intens verlangen naar stilte, leven in eigen tempo, vrijheid van de druk om geld te verdienen, in een prikkelarme omgeving, verbonden met de natuur, met ruimte voor creativiteit. Ik leerde ook om kleine stapjes te bedenken om dit verlangen gaandeweg te gaan leven. Door de burn-out ben ik in de gelegenheid gesteld om een geheel herziene gebruiksaanwijzing voor mijzelf te ontwerpen. Ik kan niet zeggen hoe ik geweest zou zijn zonder burn-out. Het was een beremoeilijke tijd voor mij en mijn omgeving. Veel lieverds hebben me gedragen en gesteund. Ik ben ze diep dankbaar.

Het meeste moest ik echt zelf uitzoeken. Ik vond steun en uitdaging in de eeuwenoude vragen van rabbijn Hillel.  Die schreeuwden wat mij betreft om een antwoord, beter gezegd: míj́n antwoord.

Indien ik niet voor mijzelf ben, wie is het dán?

Indien ík voor mijzelf ben, wat ben ik?

Indien niet nu, wanneer?

(Spreuken der Vaderen 1: 14).

Al zoekend leerde ik in te staan voor mijzelf en wat ik nodig had en ik ontdekte wegen om daarnaar te leven. Ik ben geworden tot een helder, positief gestemd, creatief en liefdevol mens die weet wat ze waard is en die goed voelt wanneer ze zich moet terugtrekken.

Geestelijke belangstelling
Eindelijk begon er weer iets van geestelijke belangstelling in me te ritselen. Ik zei het instellingspastoraat vaarwel en koos voor een parttime aanstelling in een gemeente.

Het werk was dynamisch. Ik kon niet altijd rust nemen wanneer het nodig was. Er waren altijd onverwachte gebeurtenissen, waardoor mijn zorgvuldige planning van rustdagen mislukte. Ik stopte met ‘s avonds werken omdat ik daardoor slecht sliep. Ik deed regelmatig overdag een tukje. Ik vermeed zoveel mogelijk groepen luid pratende mensen in akoestisch beroerde ruimtes. Mijn oren gingen ervan suizen.

Ik heb rond 2019 nogmaals een paar maanden thuisgezeten wegens uitputting. Na één burn-out blijven de meesten mensen gevoelig voor stress. Eerlijk gezegd heb ik genoten van de vertraging en de verstilling die de lockdownperiodes met zich meebrachten.

Ik had een stacaravan in de Achterhoek gekocht om me terug te trekken uit het werk en in de groene stilte tot rust te komen. Inmiddels woon ik samen met mijn vrouw veertien kilometer verderop aan de rand van een dorp. Precies zoals ik het ooit in een coaching-traject gevisualiseerd had.

Het emeritaat is een zegen: geen druk, geen deadlines, baas in eigen agenda en toch een inkomen. Ik blijf gevoelig voor stress en tinnitus. Ik voel goed wanneer ik rust moet nemen en dat doe ik dan ook. Buiten, stil, op mezelf. Het is goed leven met alles wat ik geleerd heb van de burn-out.

Alleke Wieringa
Alleke Wieringa (1959) was van 2010-2020 predikant in de Geertekerk in Utrecht. Daarna maakte zij een overstap maar de gemeente Lochem-Zutphen tot eind 2024, waarna zij met emeritaat ging.